De wachttijden nemen toe door toenemende schaarste in de operatiecapaciteit van ziekenhuizen. Ook vergrijzing speelt een rol: daardoor neemt het aantal degeneratieve scolioses toe. De verwachting is dat steeds meer mensen een operatie nodig zullen hebben aan hun scoliose.
Zo’n kromming of verdraaiing in de ruggengraat komt voor bij 4 op de 1000 mensen – vooral bij vrouwen. Een van de bekendste patiënten is topatleet Usain Bolt, die mét scoliose het ene sprintrecord na het andere verpulverde. Scoliose hoeft dan ook geen ernstige beperking te veroorzaken. Ongeveer 750 kinderen en volwassenen per jaar hebben zo’n serieuze beperking wel, en hebben een grote operatie nodig om de ruggengraat te corrigeren.
Wachtlijsten
Een van de negen Nederlandse ziekenhuizen die deze operaties uitvoeren is het Erasmus MC, dat de wachtlijsten voor de ingreep de afgelopen jaren zag toenemen. Reden voor de Spine Unit van de afdeling Orthopedie om samen met collega’s van alle disciplines die bij deze operaties betrokken zijn, de zorg eens goed onder de loep te nemen.
Allereerst werd gestart met een zogeheten Rapid Recovery-traject. Anesthesiologen en fysiotherapeuten gaan na de ingreep snel met de patiënt aan de slag om hem of haar te mobiliseren: oefenen met opstaan en lopen. ‘Patiënten kunnen daardoor sneller met ontslag. Lagen ze vroeger minimaal een week in het ziekenhuis, nu kunnen ze al drie à vier dagen na de operatie naar huis’, vertelt orthopedisch chirurg Joost Rutges.
Het verhaal gaat verder onder het kader
Scoliose
De oorzaak van scoliose is niet bekend. Het komt vaker voor in sommige families, maar welke genen ermee gemoeid zijn, weet niemand. ‘Bij kinderen die in een rolstoel zitten, wordt het veroorzaakt doordat hun spieren onderontwikkeld zijn. Op zeker moment kan een scoliose daardoor zo ernstig worden, dat een operatie nodig is’, legt Rutges uit.
Het aantal mensen dat een scolioseoperatie nodig heeft, neemt toe. Dat komt doordat er meer ouderen zijn. Scoliose kan op hogere leeftijd meer problemen geven door slijtage van kraakbeen en afname van spiermassa. Lees ook het verhaal van broer en zus Piet en Marie Simonis, die op dezelfde dag onder het mes gingen. ‘Het was fijn dat we dit samen konden doorstaan.’
Een operatie aan scoliose is ingrijpend, met een lange incisie en risico op veel bloedverlies en schade aan zenuwen. Daarom moest een patiënt altijd uit voorzorg na de operatie minimaal een dag worden opgenomen op de Intensive Care.
‘We zijn samen met anesthesisten en IC-verpleegkundigen gaan onderzoeken welke zorg patiënten krijgen op de IC’, vertelt Rutges, ‘Was die zorg met alle toeters en bellen wel nodig? Wat bleek: patiënten werden er goed gecontroleerd, maar er gebeurde eigenlijk niets dat een goed geschoolde verpleegkundige niet op een gewone afdeling kan doen. Dus die standaard IC-opname hebben we kunnen schrappen.’
Nu er geen IC-bed meer nodig is, kunnen Rutges en zijn collega orthopeden meer ok’s plannen, zo’n tien tot twintig extra per jaar.
Vervolgens was het de beurt aan de gang van zaken tijdens de operaties. Ook die kon efficiënter. ‘Alle orthopedisch chirurgen opereren nu op exact dezelfde manier, met precies hetzelfde instrumentarium. De ondersteunende ok-teams zijn allemaal getraind om het op die uniforme manier te doen. Operaties verlopen daardoor veel meer gestroomlijnd. Vroeger nam zo’n operatie de hele dag in beslag, nu zijn we vaak al om 14.00 klaar en hebben daardoor ruimte gekregen voor 2 operaties op een dag. Zo doen we het al een poosje bij de volwassenen, nu ook bij de kinderen.’
Het aantal scolioseoperaties dat het Erasmus MC is inmiddels flink toegenomen: van 81 in 2018 naar 135 in 2025. Alle benodigde maatregelen nam Rutges niet in zijn eentje. ‘We hebben dat met de hulp van heel veel betrokken zorgprofessionals voor elkaar gekregen. Het is een team effort, net zoals een scolioseoperatie echt een teamsport is.
Passende zorg
Het Erasmus MC biedt de zorg die aansluit bij de behoefte van de patiënt: zorg die de patiënt samen met de behandelaar kiest. En zorg die plaatsvindt op de juiste plek: in ons universitair medisch centrum, een ander ziekenhuis, thuis of waar dan ook. Zoals beschreven in Koers28, de strategie van het Erasmus MC.
Foto Cottonbro Studio
