Hematoloog Minke Rab doet onderzoek naar de HbSC-variant van sikkelcelziekte. En dat is hard nodig, vertelt ze. ‘Sikkelcelziekte krijgt weinig aandacht binnen de farmaceutische industrie.’ Daar zijn verschillende redenen voor. In Europa en de VS zijn er minder mensen met sikkelcelziekte, waardoor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen minder financieel aantrekkelijk is.
‘Daarnaast komt het vooral voor bij mensen die historisch minder zichtbaar zijn geweest voor wetenschappelijk onderzoek, zoals mensen van kleur. Vergeleken met andere aandoeningen aan het bloed zijn de behandelopties voor sikkelcelziekte nog altijd zeer beperkt.’
Kosteloos
Juist daarom is het opmerkelijk dat aderlaten, een eeuwenoude, eenvoudige behandeling, effectief blijkt te zijn. ‘De behandeling is vrijwel kosteloos, waardoor we de farmaceutische industrie niet nodig hebben om de behandeling uit te voeren en te onderzoeken.’
Curbert krijgt een eeuwenoude behandeling voor zijn sikkelcelziekte
Curbert Obispo heeft sikkelcelziekte. Voor hem betekent dit pijnaanvallen, vermoeidheid en periodes in het ziekenhuis. Sinds hij meedoet aan een onderzoek naar aderlaten is zijn leven veranderd. Binnenkort begint hij zelfs aan een vervolgopleiding in de zorg. ‘Het is mijn droom om in het Erasmus MC te werken.’ Lees het verhaal van Curbert op Amazing Erasmus MC.
Met haar onderzoek laat Minke voor het eerst zien wáárom aderlaten werkt bij deze patiëntengroep, op bloedniveau. ‘We hebben aangetoond dat aderlaten op twee manieren werkt’, legt ze uit. ‘Het vermindert het aantal rode bloedcellen, waardoor het bloed minder stroperig wordt. Daarnaast zorgt het voor een klein ijzertekort, waardoor de rode bloedcellen minder snel gaan sikkelen.’ Het effect is voor patiënten merkbaar: minder vermoeidheid, minder crises en een betere kwaliteit van leven.
Generatie op generatie
Sikkelcelziekte komt wereldwijd veel voor. Vooral bij mensen met roots in malaria-gebieden. Sikkelcelziekte ontstaat door een mutatie in het hemoglobine-gen, het eiwit dat zuurstof vervoert in rode bloedcellen. Wie één afwijkend en één normaal gen erft, krijgt geen klachten maar is beter beschermd tegen malaria. Krijgt een kind de mutatie van beide ouders, dan ontstaat sikkelcelziekte. ‘Door het evolutionaire voordeel tegen malaria wordt het gen van generatie op generatie doorgegeven. Naar schatting is zelfs één op de zeven mensen van kleur drager.’
Mildere vorm
Nieuwe behandelingen voor de HbSC-variant zijn hard nodig, omdat binnen het sikkelcel-onderzoek deze variant nóg minder aandacht krijgt. Een op de drie patiënten heeft HbSC, maar door hun mildere bloedarmoede vallen ze vaak buiten de criteria van medicijnstudies. Daardoor is er weinig onderzoek en blijven behandelopties beperkt. Maar die mildere bloedarmoede heeft ook een onverwacht voordeel: HbSC-patiënten hebben wél genoeg rode bloedcellen om veilig bloed af te laten nemen. Daardoor komen juist zij in aanmerking voor aderlaten, een behandeling die bij de ernstiger HbSC‑vorm vaak te risicovol is.
Voor patiënten zoals Curbert is aderlaten dus een goede oplossing. Minke pleit er ook voor dat de behandeling breder wordt ingezet: ‘Het is een bestaande behandeling die op een andere manier wordt ingezet, vrijwel niets kost en daardoor ook beschikbaar is in armere landen.’
Publieksjaarverslag
Dit verhaal komt uit het publieksjaarverslag 2025 van het Erasmus MC: een magazine vol persoonlijke verhalen van onze patiënten, collega’s en studenten. Je kunt een gratis exemplaar meenemen uit de bakken bij de ingangen van het ziekenhuis, of hem online doorbladeren.
