Heel veel mensen gebruiken prednison of middelen die erop lijken. Het is een levensreddend middel. Na een orgaantransplantatie, bij auto-immuunziekten, bepaalde huidziekten of astma, the list goes on. Maar van de mensen die prednison slikt, komt 10% gemiddeld meer dan 10% aan.
Een deel van die mensen verschijnt op het spreekuur van obesitas-arts Mariëtte Boon en internist-endocrinoloog Liesbeth van Rossum. ‘Wat ons fascineert’, zegt Boon, ‘is dat sommige mensen veel gevoeliger zijn voor prednison en aankomen en diabetes ontwikkelen, en anderen niet.’
Daarom wil Boon van tevoren kunnen voorspellen wie er aankomt, zodat er tijdig maatregelen genomen kunnen worden. Om dat uit te zoeken krijgt ze een subsidie van de Europese Diabetes Foundation van €670.000.
Serieuze gevolgen
De patiënten die Boon en Van Rossum zien, zijn blij dat ze beter worden van prednison. Tegelijkertijd zitten ze door de gewichtstoename minder lekker in hun vel. ‘Bovendien zijn er serieuze gevolgen voor de gezondheid, zoals diabetes of hart- en vaatziekten.’
Stresshormoon
Prednison bootst het stresshormoon cortisol na, legt Boon uit. Cortisol zorgt voor een hongergevoel en voor de opstapeling van vet, zowel in de buik als het gezicht. In het lichaam bindt het stresshormoon aan een hormoonontvanger. Hoe gevoelig die ontvanger reageert op het stresshormoon, verschilt per persoon. ‘Zijn degenen met de gevoeligere ontvanger nou ook de mensen die aankomen van prednison?’, is de vraag van Boon en haar collega’s.
Dat gaan ze samen met internist-nefroloog Dennis Hesselink onderzoeken met een labtest op bloedsamples van patiënten net voordat ze een niertransplantatie moeten ondergaan en daarvoor prednison krijgen. Die labtest zou dan ook gelijk kunnen voorspellen bij wie veel gewichtstoename optreedt. De test is echter arbeidsintensief en ingewikkeld. Daarom focussen Boon en haar collega’s in hun onderzoeksproject ook op het sneller en makkelijker maken van de test.
Hapjes vet
Ook zullen Boon en haar team hapjes vet onderzoeken en kijken of er langdurige en epigenetische veranderingen in de vetcellen optreden. Want, zegt Boon: ‘we weten dat als het gewicht er eenmaal aan zit, het moeilijk weer is kwijt te raken. Zo had ik eens een jonge vrouw die zes keer in de week sportte. Na hoge dosis prednison, die ze kreeg voor agressieve MS, kwam ze toch 50 kilo aan. Dat was vreselijk voor haar.’
‘Voorkomen is beter dan genezen. Als we weten wie er aan zullen komen, kunnen we eerder ingrijpen. Door bijvoorbeeld metformine voor te schrijven, een middel dat al decennia veilig gebruikt wordt, maar waarvan we nog niet weten of we sommige mensen ermee kunnen beschermen voor de bijwerkingen van prednison-achtige middelen.’
Spreekkamer
Boon en haar collega’s zoals Van Rossum, en onderzoekers zoals Jenny Visser en Robin Lengton hebben de ambitie om echt impact te maken in de zorg. ‘We worden gedreven door onze patiënten. In de zorg ligt de focus op de ziekte onder controle krijgen en minder op de bijwerkingen. Die bijwerkingen zien wij bij ons in de spreekkamer. Dat moet anders.’
Preventie
Preventie helpt mensen langer en gezonder te leven. Met onze kennis over het voorkomen van ziektes en het verbeteren van de gezondheid, biedt het Erasmus MC objectieve informatie aan overheden, beleidsmakers en de preventiepraktijk. Zo nemen we verantwoordelijkheid voor een gezonder mens in een gezonde omgeving. Zoals beschreven in Koers28, de strategie van het Erasmus MC.
