Revalidatietechnologie wordt steeds ingewikkelder en geavanceerder. Maar het flagship Convergence Human Mobility Center (CHMC) pakt het anders aan: het focust juist op goedkope en eenvoudige technologische oplossingen. ‘Ik denk dat we bij dit flagship disruptief bezig zijn: door het ontwikkelen en inzetten van supereenvoudige, goedkope technologie’, vertelt Laura Marchal Crespo, universitair hoofddocent mens-robotinteractie aan de TU Delft.
Op afstand
Een van die eenvoudige, betaalbare oplossingen is zorg op afstand met behulp van technologie. Voorbeelden zijn robotbal Fizzy, die uit zichzelf kan rollen en reageren, en P-mate, een uitbreiding op de loopband voor looprevalidatie. Met dit soort toepassingen zouden mensen minder vaak naar het ziekenhuis of revalidatiecentrum hoeven gaan, maar vaker thuis of bij de fysiotherapeut kunnen revalideren.
Eenvoudige oplossingen zijn binnen de revalidatie nog niet heel gewoon, maar bieden wel allerlei voordelen. Het is veel goedkoper, zorgverleners kunnen meer patiënten tegelijk begeleiden en patiënten krijgen meer regie over hun eigen herstel. Toch worden deze technologieën nog weinig toegepast, omdat ze niet goed passen binnen bestaande zorgpaden en verdienmodellen. Het flagship wil hier verandering in brengen.
Convergence for Health & Technology
Het Convergence Human Mobility Center is één van de zogeheten Flagships van Convergence for Health & Technology. Convergence is een samenwerking tussen de TU Delft, het Erasmus MC en de Erasmus Universiteit Rotterdam. Specifiek voor revalidatiezorg is daar Rijndam Revalidatie aan toegevoegd. Het Flagship Health & Technology integreert op unieke wijze technologische, medische en sociale wetenschappen om de grootste zorguitdagingen van de 21e eeuw aan te pakken — in Nederland én internationaal.
Stijgende vraag naar revalidatie
Het flagship is ontstaan uit een urgente vraag: hoe houden we de revalidatiezorg in de toekomst toegankelijk? Door vergrijzing, een toename van chronische aandoeningen en het groeiende aantal mensen dat langer leeft met beperkingen, stijgt de vraag naar revalidatie snel. Tegelijk groeien de middelen niet mee. ‘Er komt een groep mensen aan die niet of onvoldoende geholpen kan worden in het huidige systeem’, vertelt Gerard Ribbers, hoogleraar revalidatiegeneeskunde aan het Erasmus MC. ‘Ingewikkelde behandelmethodes gaan ons in de toekomst niet helpen. Daarom moeten we overstappen naar andere methodes: met minder doen toch meer bereiken.’
‘Er komt een groep mensen aan die niet of onvoldoende geholpen kan worden in het huidige systeem’
Technologie
Om simpele, goedkope oplossingen te bedenken is de samenwerking met de TU Delft nodig. ‘Het samenwerken met Delft is zowel een kans als een noodzakelijkheid’, vertelt Ribbers. ‘Ik denk niet dat technologie het enige antwoord is, maar het kan op zijn minst een deel van het probleem oplossen.’ Binnen het flagship wordt er gekeken hoe revalidatie kan verschuiven van één-op-één behandelingen in het centrum naar zelfstandig oefenen thuis, met coaching en monitoring op afstand. Zo kan een therapeut meer mensen tegelijk helpen. Met behulp van technologie wordt thuisrevalidatie en monitoring op afstand mogelijk gemaakt.
Technologie toevoegen is op zichzelf niet voldoende, zegt Ribbers. ‘De technologie moet ook nog werkelijk geaccepteerd en gebruikt gaan worden door patiënten en gedragen worden door de professionals. Dus de inbreng van de sociaal-medische onderzoekers van de Erasmus Universiteit en van de klinisch professionals van Rijndam is van net zo’n groot belang.’ Juist daarom is de samenwerking zo sterk.
Gerard Ribbers, hoogleraar revalidatiegeneeskunde aan het Erasmus MC
Volgens Ribbers is een van de grootste uitdagingen van het flagship het voorkomen van een groeiende zorgkloof. Mensen met een taalachterstand of lagere economische status hebben al moeilijker toegang tot goede zorg en technologie kan het verschil vergroten. ‘We moeten dus zorgen dat kwetsbare mensen aansluiting houden.’ Dat betekent dat revalidatietechnologie vooral simpel en betaalbaar moet zijn. ‘De uitdaging is: simpeler, simpeler, simpeler. En natuurlijk betaalbaar.’
Revalidatiegeneeskunde van de toekomst
Binnen Convergence werken artsen, onderzoekers, bedrijven, zorgverzekeraars en patiënten samen aan de revalidatiegeneeskunde van de toekomst. ‘Het idee is simpel, maar krachtig: door slimme technologie kunnen veel meer mensen thuis herstellen, zonder telkens naar het ziekenhuis te hoeven komen.’
Voor patiënten betekent dit meer vrijheid, minder reistijd en zorg die aansluit op hun dagelijks leven. Voor zorgprofessionals biedt het de kans om sneller in te grijpen wanneer iets misgaat en om tijd efficiënter te besteden. ‘Deze samenwerking is nodig om innovaties sneller te testen, te verbeteren en breed beschikbaar te maken. Zo groeit revalidatiezorg uit tot iets dat niet alleen in klinieken plaatsvindt, maar middenin de samenleving’, zegt Ribbers.
Groei
In de afgelopen jaren is het flagship steeds meer naar elkaar toegegroeid, vertelt Laura Marchal Marchal Crespo, universitair hoofddocent mens-robotinteractie aan de TU Delft. Waar onderzoekers en partners aanvankelijk vanuit hun eigen discipline werkten, is er nu een gedeelde visie ontstaan. ‘We hebben geleerd hoe andere disciplines de uitdagingen zien en ook hoe we samen daarnaartoe kunnen werken’, vertelt Marchal Crespo.
Die samenwerking bleek essentieel: ingenieurs brachten tijd door in de revalidatiekliniek, terwijl sociaal-wetenschappers en zorgprofessionals juist een bredere blik toevoegden. Marchal Crespo: ‘We moesten wel leren hoe we met elkaar konden praten. Maar nu, na drie jaar, zijn we veel meer een eenheid. We zijn nog steeds verschillende disciplines en we zijn sterk in ons eigen vakgebied, maar we delen nu een visie.’
Uitdagingen
Toch zijn er nog flinke uitdagingen. De financiering sluit nog niet goed aan op de nieuwe manier van werken. ‘Verzekeringsmaatschappijen zijn pas geïnteresseerd in de technologie als we de effectiviteit ervan hebben aangetoond’, vertelt Marchal Crespo. ‘Maar wij staan aan het begin van de ontwikkeling. Daarnaast is er een probleem met de financieringsstructuur: klinieken worden niet betaald als mensen thuis gaan revalideren.’
Laura Marchal Crespo, universitair hoofddocent mens-robotinteractie aan de TU Delft
Voor de toekomst droomt Marchal Crespo van een open en toegankelijke vorm van innovatie, waarbij technologie niet alleen door experts wordt ontwikkeld, maar ook door gebruikers zelf. ‘Bijvoorbeeld zoals de online groepen die algoritmen ontwikkelen om insulinepompen te trainen. Het werkt eigenlijk hetzelfde als Roblox: een groep mensen ontwikkelt zelf de games en deelt ze online. Ik zou iets soortgelijks willen bereiken in de revalidatiezorg.’ Het uiteindelijke doel is duidelijk. Marchal Crespo: ‘We maken revalideren voor iedereen leuker, persoonlijker en makkelijker.’
‘We maken revalideren voor iedereen leuker, persoonlijker en makkelijker.’
EUR
Waar de TU Delft en het Erasmus MC zich richten op techniek en toepassing, kijkt de EUR juist naar de mens en de praktijk. ‘Technologie kan nog zo slim zijn, maar zonder aandacht voor gebruik en inbedding blijft de impact beperkt’, vertelt Jane Murray Cramm, hoogleraar persoonsgerichte zorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Technologie kan nog zo slim en goedkoop zijn, maar zonder aandacht voor adoptie, inclusie en inbedding in het dagelijks leven blijft de impact beperkt.’ Daarom onderzoeken onderzoekers aan de EUR welke factoren bepalen of technologie daadwerkelijk wordt gebruikt.
Jane Murray Cramm, hoogleraar persoonsgerichte zorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam
Daarbij is inclusie een belangrijk aandachtspunt. Cramm: ‘Hoe zorg je ervoor dat thuisrevalidatie niet alleen efficiënt is, maar ook rechtvaardig en inclusief? Hoe kunnen we zorgen dat we mensen met beperkte digitale vaardigheden of een lagere sociaaleconomische positie meenemen bij ontwerp en implementatie? Juist deze groepen hebben het meeste baat bij laagdrempelige thuisrevalidatie, maar in de praktijk worden ze vaak als laatste bereikt.’
Technisch umc
De zorgvraag stijgt, terwijl de arbeidsmarkt steeds krapper wordt. Daarom is het nodig om steeds meer te innoveren in de zorg. Als technisch universitair medisch centrum ontwikkelt en implementeert het Erasmus MC samen met universiteiten en bedrijven innovatieve technologieën. Zoals beschreven in Koers28, de strategie van het Erasmus MC.
