Klassiek, reggae of pop: muziek luisteren rondom een operatie aan een gebroken heup lijkt de kans op een delier bij oudere patiënten te verminderen met vijftig procent. Dat blijkt uit de MChopin-studie, gecoördineerd door dr. Thomas Dirven van het Erasmus MC.
Dirven nam 449 oudere patiënten onder de loep die allemaal aan een heupfractuur werden geopereerd. Deze operatie is voor ouderen risicovol. Naar schatting krijgt één op de vijf patiënten vlak na de operatie een delier: acuut hersenfalen dat hevige verwardheid veroorzaakt. Delier vergroot op zijn beurt het risico op dementie met factor 3 en het risico op overlijden met factor 2,5.
Thomas Dirven
‘Een delier is geassocieerd met meer complicaties, een slechte lange termijnuitkomst en hoge zorgkosten’, zegt Dirven. Een delier moet dus – indien mogelijk – worden voorkomen. Uit zijn onderzoek blijkt nu dat een eenvoudige methode, namelijk fijne muziek luisteren voor, tijdens en na de operatie, daarbij kan helpen.
Patiënttevredenheid
‘De uitkomsten werden nog eens bevestigd door een ander onderzoek dat eind vorig jaar werd gedaan bij 1129 patiënten. Ook daar was de uitkomst: muziek luisteren kan het risico op delier met ongeveer de helft verminderen. Tel daarbij op dat er geen bijwerkingen zijn, en de patiënttevredenheid was groot.’
‘Ze zat heerlijk mee te zingen en had niet eens door dat ze gehecht werd’
Dirven boog zich ook over de kosten. Een delier levert ongeveer €930 tot €28.000 aan extra zorgkosten op, nog even los van de persoonlijke ellende die een delier veroorzaakt. Een oudere patiënt rond de operatie muziek laten luisteren, , en 45 euro als hij/zij hulp nodig heeft van een verpleegkundige.
Hechting
Dirven pleit ervoor om muziek een plek te geven in de volle breedte van de zorg. ‘Ik ben inmiddels in opleiding tot huisarts. Als ik een verrichting moet doen, zoals een hechting of een prik zetten, vraag ik mijn patiënten altijd of ze muziek willen luisteren en zo ja, wat ze willen horen. Daar heeft nooit iemand bezwaar tegen.’
Lachend: ‘Laatst had ik een patiënte van rond de 70 die een hechting moest krijgen. Rod Stewart wilde ze horen. Ze zat heerlijk mee te zingen en had niet eens door dat ze gehecht werd. Ze ging lachend de spreekkamer uit.’
Loting
Voor zijn onderzoek werden in totaal 449 65-plussers benaderd op de Spoedeisende Hulp van 6 ziekenhuizen. Zij hadden allemaal een gebroken heup en werden geopereerd. Via loting werden ze ingedeeld in 2 groepen. De ene groep kreeg tijdens de operatie een koptelefoon zonder muziek, de andere een koptelefoon met muziek naar keuze voor, tijdens en na de operatie.
Vervolgens analyseerde Dirven hoe de deelnemers uit de operatie kwamen. ‘Dit was best een lastige studie. We hebben geprobeerd de groep zo homogeen mogelijk te maken: de senioren mochten echt alléén hun heup hebben gebroken en verder geen andere breuken of aandoeningen hebben. Want de stress, angst en pijn – en daarmee het risico op een delier – moest bij iedereen ongeveer gelijk zijn’, legt hij uit.
Slotakkoord
Thomas Dirven maakt deel uit van de onderzoeksgroep Muziek als Medicijn. Hij promoveerde onlangs op zijn studies. De onderzoeksgroep toonde eerder al aan dat muziek luisteren voor en vlak na een operatie pijn, angst, stress en slaapstoornissen vermindert.
Het Erasmus MC gaat het heilzame effect van muziek nu op alle afdelingen promoten. Via een speciale folder worden patiënten attent gemaakt op de mogelijkheid om hun favoriete muziek te luisteren tijdens een opname, een onderzoek of behandeling. Lees er hier meer over.
Preventie
Preventie helpt mensen langer en gezonder te leven. Met onze kennis over het voorkomen van ziektes en het verbeteren van de gezondheid, biedt het Erasmus MC objectieve informatie aan overheden, beleidsmakers en de preventiepraktijk. Zo nemen we verantwoordelijkheid voor een gezonder mens in een gezonde omgeving. Zoals beschreven in Koers28, de strategie van het Erasmus MC.
