Vrouwen met reumatoïde artritis doen er over het algemeen langer over om zwanger te worden. Pijn aan de gewrichten doet niet veel goeds voor het seksleven en actieve ziekte, gebruik van veel prednison en zware pijnstillers beïnvloeden de vruchtbaarheid. Maar, krijgen ze de ziekte onder controle en houden ze er een gezonde leefstijl op na, dan worden ze net zo snel zwanger als ieder ander. Dat bewijst promovendus Lydia Quaak, uit de onderzoeksgroep van reumatoloog prof. Radboud Dolhain van het Erasmus MC.
Quaak toont met deze studie voor het eerst aan hoe belangrijk het is dat vrouwen met reuma volgens een zogeheten treat-to-target-strategie worden behandeld als ze zwanger willen worden. Treat-to-target houdt in dat de medicatie zo wordt aangepast totdat de ziekte volledig rustig is. Met de huidige medicijnen is dat doel steeds beter te bereiken.
De bevindingen, gepubliceerd in Lancet Rheumatology, zijn belangrijk voor jonge mensen met reuma in de hele wereld, zegt Dolhain. ‘Deze studie is nog nooit gedaan. In de Verenigde Staten gaan vrouwen met reuma pas naar een gespecialiseerde reumatoloog als ze al zwanger zijn. Terwijl de periode voor de zwangerschap zo ontzettend belangrijk is.’
Cijfers
Vrouwen die intensief werden begeleid met moderne medicatie, leefstijladvies en andere counseling, werden gemiddeld 91 dagen na het staken van anticonceptie al zwanger. Bij vrouwen die – in het verleden – zo’n traject niet kregen, duurde dat gemiddeld 251 dagen. Vrouwen die tijdens hun behandeling zelfs geen meetbare ziekteactiviteit meer hadden, raakten gemiddeld al zwanger op dag 65. Bij vrouwen bij wie de ziekte niet helemaal onder controle raakte, duurde dat 150 dagen.
Zorgpad
De onderzoeksgroep van Radboud Dolhain doet al twintig jaar onderzoek naar vruchtbaarheid en reuma. Hij maakt daarvoor gebruik van de gegevens van een grote groep vrouwen (en inmiddels ook mannen) met reuma en een kinderwens. Relatief jonge patiënten met reuma bewandelen in het Erasmus MC een speciaal ingericht zorgpad waarin veel aandacht is voor kinderwens en vruchtbaarheidsvraagstukken.
‘Goede medicatie die leidt tot remissie van de ziekte is heel belangrijk, maar niet het enige dat bijdraagt aan een normale tijd tot zwangerschap’, beklemtoont Dolhain op basis van de meest recente studie. ‘We helpen ze ook met adviezen over voeding, gezond gewicht, beweging, slaap, roken en seksualiteit.’
Mannen
Hij vervolgt: ‘Wij zien dat actieve reuma een negatieve invloed kan hebben op het seksleven van onze patiënten. Dit is een van de oorzaken waarom mensen met reuma minder vruchtbaar zijn. Dit geldt zowel voor mannen als vrouwen. Ook mannen met reuma zijn daarom van harte welkom bij ons. Van mannen met reuma weten we inmiddels dat ze gemiddeld minder kinderen krijgen. Onderzoek naar mannen met reuma is nog relatief nieuw.’
Preconceptiezorg
Nederlandse reumatologen zijn inmiddels op de hoogte van het belang van goede preconceptiezorg en zorg tijdens zwangerschap, weet Dolhain. ‘Dat de ziekteactiviteit bij patiënten met een kinderwens tot nul of een absoluut minimum moet worden teruggebracht, weten we al langer dankzij onze studies.’ Dolhain’s studies toonden jaren geleden al aan dat vrouwen met reuma moeilijk zwanger worden vanwege hun ziektesymptomen, en het gebruik van te veel prednison en NSAID-pijnstillers. Ook werd duidelijk dat de huidige gangbare medicatie veilig te gebruiken is door vrouwen met kinderwens en zwangeren.
‘Maar we hebben nu voor het eerst wetenschappelijk aangetoond dat vrouwen met inactieve ziekte écht sneller zwanger worden, net zo snel als een gezonde vrouw. Dat is belangrijk om te weten. Reumatologen kunnen met deze kennis de behandeling van hun patiënten met een kinderwens aanpassen.’
Dolhain en Quaak gebruikten voor deze studie de gegevens van twee groepen vrouwen met kinderwens: 245 vrouwen die van 2002 tot 2010 deelnamen aan het zogeheten PARA-cohort, en 215 vrouwen die van 2012 tot 2023 deelnemen aan het PreCARA cohort.
De eerste groep deed mee aan een studie waarin werd gekeken hoe het kwam dat vrouwen met reuma moeilijker zwanger werden. Bij de tweede groep werd onderzocht welke effecten de treat-to-target-strategie had in combinatie met leefstijladvies en counseling rond seksualiteit. Vervolgens werd in beide groepen de tijd tot zwangerschap gemeten en vergeleken.
