Immunotherapie activeert het eigen immuunsysteem om tumoren te bestrijden. Een aanzienlijk deel van de patiënten krijgt echter te maken met ernstige ontstekingsreacties, doordat het afweersysteem ook gezonde organen kan aanvallen. Patiënten die later ernstige immuungerelateerde bijwerkingen ontwikkelen, blijken al vroeg een verhoogde afweerstof te hebben: IL-12/23p40. Dat ontdekten afdelingshoofd Longgeneeskunde Joachim Aerts en fellow interne oncologie Linda Dammeijer-Joosse in bloedmonsters van patiënten.
Aerts: ‘Na die ontdekking onderzochten we wat er gebeurt wanneer deze stof wordt geblokkeerd door een bestaande ontstekingsremmer. Dat deden we in preklinische modellen, dus nog niet bij patiënten. Maar het leidde tot minder ontstekingen en minder orgaanschade, terwijl de afweerreactie tegen tumoren behouden bleef. Ook bleef het immuungeheugen, dat belangrijk is voor langdurige bescherming tegen kanker, intact.’
De resultaten, gepubliceerd in Cancer Immunology Research laten zien dat de mechanismen achter bijwerkingen van immunotherapie mogelijk verschillen van de mechanismen die verantwoordelijk zijn voor tumorbestrijding. Hierdoor wordt een gerichtere behandeling van bijwerkingen mogelijk, zonder vermindering van de effectiviteit.
Ontstekingsremmer
Aerts: ‘Een belangrijk voordeel is dat middelen die de afweerstof remmen al beschikbaar zijn voor andere ontstekingsziekten. Daardoor kon de stap naar klinisch onderzoek bij kankerpatiënten snel worden gezet.’
In het klinisch onderzoek, dat inmiddels is begonnen, wordt gekeken of preventieve behandeling met een p40-remmer bij patiënten veilig en effectief is. Wanneer deze aanpak succesvol blijkt, kan dat immunotherapie voor een grotere groep patiënten beter verdraagbaar maken.
Kwaliteit van leven
Immunotherapie biedt patiënten met kanker steeds vaker uitzicht op langdurige ziektecontrole of zelfs genezing. Door ernstige bijwerkingen te voorkomen zonder de kankerbehandeling te verzwakken, kan deze therapie mogelijk veiliger worden toegepast en voor meer patiënten beschikbaar blijven. Dat zou zowel de kwaliteit van leven als de behandeluitkomsten kunnen verbeteren.
