Met succes. Sommige patiënten bleken, met hulp van mantelzorg, regionale bloedafname-punten en de thuiszorg, prima thuis te kunnen herstellen. Dat bracht intensive care-arts Michael van Herwerden op het idee om dit ná de coronacrisis verder te onderzoeken en beter te organiseren. ‘De druk op de zorg wordt de komende jaren alleen maar groter’, zegt hij. ‘Daarom moeten we goed kijken welke ziekenhuiszorg veilig thuis kan plaatsvinden.’
‘Dit krijg je alleen voor elkaar door heel nauw samen te werken met alle partijen’
Nadat juridische vraagstukken waren opgelost en afspraken waren gemaakt over de financiering, startten een jaar geleden de eerste behandeltrajecten met een virtual ward. De patiënt is op papier opgenomen in het ziekenhuis en blijft onder de hoede en verantwoordelijkheid van de artsen en verpleegkundigen. Maar hij of zij ontvangt die zorg thuis.
‘Voor sommige zorgtrajecten werkt het goed, voor andere niet. Het is echt nog pionieren’, zegt Van Herwerden. Wat bijvoorbeeld goed werkt, zijn de zorgtrajecten voor patiënten met infecties. Zij komen meestal binnen via de spoedeisende hulp, worden beoordeeld door een internist en worden vervolgens vaak opgenomen als ze een infuus met antibiotica nodig hebben.
‘Bij sommige patiënten kan dat ook thuis’, zegt van Herwerden: ‘In het Erasmus MC zijn dat bijvoorbeeld mensen die een transplantatie hebben ondergaan en die geregeld terugkerende infecties hebben. Zij kunnen thuis een infuus met antibiotica krijgen en zelf hun temperatuur in de gaten houden. Het ziekenhuis blijft dan meekijken.’
‘Veel patiënten vinden het fijn om eerder naar huis te gaan, maar niet iedereen’
Een ander voorbeeld zijn patiënten met een aandoening aan de hypofyse. Dit traject beproeft hij samen met internist-endocrinoloog Julie Refardt. Ongeveer twee keer per week wordt in het Erasmus MC een patiënt opgenomen voor een operatie aan een goedaardige tumor in de hypofyse.
De patiënt meldt zich meestal op dinsdag in het ziekenhuis, gaat op woensdag onder het mes en blijft vervolgens tot de dinsdag erna in het ziekenhuis voor controles. ‘Een deel van de patiënten gaat eigenlijk zó goed dat ze geen acute zorg meer nodig hebben’, schetst internist-endocrinoloog Julie Refardt.
Lichaamsfuncties die bij deze patiënten worden gemonitord, zijn de bloeddruk en de urineproductie. ‘Soms werkt het hormoon dat de balans tussen zout en water reguleert niet meer goed na zo’n operatie. Dus moet je in de gaten houden hoeveel urine de patiënt produceert. Het moment waarop deze storing optreedt, varieert en ze kan ook spontaan weer verdwijnen. Daarom is voortdurende controle noodzakelijk. Maar dat kan dus ook goed op afstand.’
Patiënten bij wie geen andere complicaties worden verwacht, die binnen 45 minuten rijden van het ziekenhuis wonen én die aan de technische vereisten kunnen voldoen, wordt aangeboden of zij thuis, in de ‘virtual ward’ verder willen herstellen. ‘Veel patiënten vinden het fijn om eerder naar huis te gaan, maar niet iedereen. Patiënten hebben de keuze. Als ze liever in het ziekenhuis blijven, is dat ook goed.’
De thuismeetbox fotografie Esther Morren
Refardt besluit: ‘Artsen en verpleegkundigen op de afdeling moeten wennen aan het nieuwe zorgconcept. Je hebt een patiënt onder je hoede, maar die ligt niet in een bed op je afdeling. Dan is het een kwestie van heel goed communiceren met alle collega’s: hoe behandelen en vervolgen we deze patiënt.’
Van Herwerden wil de Virtual Ward de komende jaren verder onderzoeken en uitbreiden. Het doel is om duidelijk te krijgen welke zorg veilig thuis kan plaatsvinden en voor welke patiënten dit echt meerwaarde heeft. ‘De virtual ward vraagt om een andere manier van kijken naar ziekenhuiszorg. Een patiënt hoeft niet altijd fysiek in het ziekenhuis te liggen om ziekenhuiszorg te krijgen.’
Hij beklemtoont tot slot: ‘Dit lukt alleen door goede samenwerking. Binnen het ziekenhuis werken artsen, verpleegkundigen, juridische zaken, zorgfinanciering en digitale zorg samen. Buiten het ziekenhuis werken we samen met thuiszorgorganisaties, regionale laboratoria en andere zorgpartners.’
Hoe werkt het?
De patiënt heeft op de afdeling een virtueel bed. De zorg op de Virtual Ward bestaat uit drie onderdelen: monitoring, diagnostiek en behandeling.
Bij monitoring doet de patiënt thuis metingen. Denk aan bloeddruk, gewicht, temperatuur en zuurstofsaturatie. De patiënt krijgt hiervoor een thuismeetbox mee. In die box zitten onder andere een weegschaal, thermometer, bloeddrukmeter en saturatiemeter. De patiënt voert de metingen in via de Digizorg-app.
Artsen en verpleegkundigen bekijken deze gegevens tijdens een digitale visite. Zij zien de waarden in het elektronisch patiëntendossier en kunnen contact opnemen als dat nodig is.
Voor diagnostiek werkt het Erasmus MC samen met regionale laboratoria. Daardoor kan bloed worden afgenomen bij de patiënt thuis of op een locatie dichtbij huis. De uitslagen komen daarna in het dossier van het Erasmus MC.
Voor behandeling thuis werkt het ziekenhuis samen met thuiszorgorganisaties. Bijvoorbeeld als een patiënt thuis antibiotica via een infuus nodig heeft.
Na afloop stuurt de patiënt de thuismeetbox terug naar het ziekenhuis.
Technisch umc
De zorgvraag stijgt, terwijl de arbeidsmarkt steeds krapper wordt. Daarom is het nodig om steeds meer te innoveren in de zorg. Als technisch universitair medisch centrum ontwikkelt en implementeert het Erasmus MC samen met universiteiten en bedrijven innovatieve technologieën. Zoals beschreven in Koers28, de strategie van het Erasmus MC.
