Safrina: kan niet bestaat niet

Het begon allemaal in kamer 42, de endolaser kamer waar onder andere mensen met spataderen worden behandeld. Senior doktersassistent Safrina Jakoeb, lid van het Green Team van de afdeling Dermatologie, zag daar telkens met lede ogen aan hoe stapels disposable materialen ongebruikt in de prullenbak verdwenen.

‘Voor een endoveneuze laserbehandeling heb je één steriel laken nodig, het laken waar het been van de patiënt op ligt’, noemt ze als voorbeeld. ‘In het pakket van de leverancier zitten er vijf. Vijf! Vier werden er standaard weggegooid want je mag ze, eenmaal uit de verpakking, niet bewaren voor een volgende patiënt.’ Dat moest anders.

Ze belde de leverancier of dat lakenpakket kon worden geleverd met maar één laken per verpakking. Kon niet. Dat zullen we nog wel eens zien, dacht Safrina. Na wat telefoontjes met andere leveranciers kreeg ze bij Halyard ene Joost aan de telefoon. Die wilde wel bekijken hoe het pakket voor endoveneuze laserbehandelingen, een techniek die de ader van binnenuit behandelt, beter op maat kon worden gemaakt.

Het operatiepakket

Nieuw pakket

Na een jaar heen en weer bellen en mailen met Joost – en beoordelingen van materialen door de behandelend artsen – kwam er een nieuw pakket. Met 30 in plaats van 50 benodigdheden. Ze tikt met haar nagel op de offerte die ze heeft geopend op haar computer: ‘Het kon wél! Niet alleen gooien we nu minder weg, we betalen per jaar 14.982 euro minder. Dat is toch veel geld?’ Lacht: ‘Ik heb het niet op mijn rekening staan.’

‘Er zit nu maar één laken in de verpakking’ 

Plus: in de behandelkamer hoeven nu niet twee materiaalkarren te staan, maar slechts één. Voor de andere doktersassistenten en verpleegkundigen is het werk gemakkelijker geworden: ze hoeven de materialen voor de behandeling niet meer zelf in elkaar te zetten.

Startblokken

Safrina loopt zich inmiddels warm voor een volgend duurzaamheidsproject: het verantwoord gebruik van de blauwe, niet-steriele wegwerphandschoen. Alleen al in het Erasmus MC worden er jaarlijks om en nabij de 15 miljoen ingekocht, en – op basis van eigen waarnemingen – wordt een derde daarvan verspild. Dat is goed voor een CO2-uitstoot van 321.609 kilo. Er zijn 12.864 bomen nodig om die uitstoot te compenseren. In heel het Erasmus MC proberen afdelingen daarom van die blauwe handschoen “af te kicken”.

Hoewel dit project op de afdeling Dermatologie nu nog even in de startblokken staat, heeft ze samen met PhD-student Colin Spence al een plan de campagne gemaakt. Zo zullen ze allebei een app downloaden waarmee ze de aantallen gebruikte blauwe handschoenen per kamer gaan turven. Ook houden ze bij of het gebruik van die handschoenen nodig was volgens de protocollen van de Unit Infectiepreventie van het Erasmus MC.

Safrina Jakoeb, foto door Harmen de Jong

‘We zijn hier op de afdeling Dermatologie, waar mensen komen met huidaandoeningen. De neiging bestaat om bij iedere patiënt handschoenen aan te trekken, maar dat is lang niet altijd nodig. Je moet ze aantrekken als je handen in contact komen met de slijmvliezen van een patiënt of als de huid bijvoorbeeld bloedt. Of als je met gevaarlijke medicatie werkt’, somt ze op. ‘Maar als de huid intact is, hoeft het meestal niet.’

Bewust maken

‘Wat ik ook zie, is dat coassistenten automatisch handschoenen aantrekken. Niet omdat die op dat moment nodig zijn, maar omdat ze aan de arts willen laten zien: ik ben klaar om je te helpen. We moeten onze collega’s daarvan bewust maken.’

Patiënten met huidaandoeningen vinden het op hun beurt vaak helemaal niet leuk als artsen direct naar handschoenen grijpen, leerde Safrina vorig jaar op het Groene Zorg Festival. ‘Ze voelen daardoor de onuitgesproken boodschap: de dokter vindt mij vies.’

‘Ik vind dat we het verplicht zijn aan de Rotterdammers om onze afvalberg zoveel mogelijk te beperken’

Het handschoenenproject wordt een uitdaging, beseft ze. Collega’s zullen het misschien niet fijn vinden dat ze op de vingers worden gekeken. Plus: een dikwijls van jongs af aangeleerde gewoonte “bescherm jezelf en je patiënt” moet worden omgebogen.

‘Protocollen zijn veranderd. Alleen op onze afdeling hebben we er al 110. Daarbij is de werkdruk hoog omdat we de afgelopen jaren veel meer patiënten hebben gekregen. Maar het zijn andere tijden en ik hoop dat mijn collega’s ook inzien wat een bewuster gebruik van handschoenen oplevert.’

Drijfveer

Waar komt die drijfveer voor duurzaamheid vandaan? ‘Ik vind dat we het verplicht zijn aan de Rotterdammers om onze afvalberg zoveel mogelijk te beperken. In mijn woonplaats Moerkapelle is iedereen ontzettend bewust bezig met afval. Je ziet hier geen zwerfvuil en niemand haalt het in zijn hoofd om afval naast de container te zetten. Er is een grote sociale controle. Bovendien: ik kom van oorsprong uit Suriname. Daar ondervindt mijn familie de klimaatverandering aan den lijve. Ik wil de aarde gezond overdragen aan mijn neefjes en nichtjes. Ik maak me oprecht zorgen.’