Dr. Ellen Boven, Neurowetenschappen
Hoe hersengebieden samenwerken om beweging te coördineren
Ellen Boven
Dit project onderzoekt hoe de hersenen snelle en flexibele bewegingen aansturen, zoals het grijpen naar een bewegend object. Bestaand onderzoek bestudeert hersengebieden vaak afzonderlijk. Boven: ‘In dit project onderzoek ik hoe ze samenwerken en een functioneel netwerk vormen. De focus ligt op de interactie tussen de hersensystemen die acties voorspellen, evalueren en coördineren.’ Daarvoor combineert ze theoretische modellen met grootschalige hersenmetingen en causale experimenten in muizen.
‘Met deze studie wil ik blootleggen hoe flexibele motorische controle ontstaat en hoe verstoringen in het hersennetwerk bijdragen aan bewegingsstoornissen en de ontwikkeling van hersengeïnspireerde besturingstechnologieën.’
Dr. Wouter Schallig, Radiologie en Nucleaire Geneeskunde
Dynamische beeldvorming brengt stabiliteit van de knie in kaart
Wouter Schallig
Een goed functionerende, stabiele knie is essentieel voor een hoge kwaliteit van leven. Door bijvoorbeeld een voorste kruisbandblessure kan de knie instabiel worden. Deze instabiliteit is moeilijk te meten met bestaande methodes, maar is wel heel belangrijk voor een juiste behandeling. Schalling: ‘In mijn onderzoek ontwikkel ik technologie waarmee röntgenfilmpjes van de knie gemaakt kunnen worden tijdens het lopen. Dit maakt het mogelijk om de exacte botbewegingen te visualiseren en analyseren.’
De verkregen nieuwe inzichten in de kniefunctie, waaronder instabiliteit, zullen orthopedisch chirurgen ondersteunen bij het beter beoordelen en herstellen van de kniefunctie, evenals het beter voorkomen van toekomstige gewrichtsproblemen.
Dr. Floris Dammeijer, Longgeneeskunde
PRIME-TIME: PLA2G2D als nieuwe target voor immuuntherapie bij kanker
Floris Dammeijer
Een minderheid van de mensen met kanker reageert duurzaam op immuuntherapie. Nieuwe inzichten laten zien dat lymfeklieren belangrijke organen zijn waar ons afweersysteem omzeild kan worden door het eiwit PLA2G2D. Dammeijer: ‘Dit onderzoek zal uitwijzen hoe PLA2G2D afweercellen gericht tegen kanker nadelig beïnvloedt en hoe we door het remmen van dit eiwit huidige immuuntherapieën effectiever kunnen maken.’
Dr. Annelot van Esbroeck, Klinische Genetica
Precies en persoonlijk: van zeldzame genetische diagnose naar gepersonaliseerde therapie
Annelot van Esbroeck
Kleine foutjes in een gen kunnen soms grote gevolgen hebben, zoals onbehandelbare epilepsie. RNA‑therapie op maat kan in sommige gevallen de ziekmakende kopie van het gen heel precies uitschakelen. De ontwikkeling van RNA-therapie is nu nog duur en kost veel tijd. Door de therapie te richten op veelvoorkomende stukjes (SNP’s) in het ziekmakende gen en bestaande (stamcel)modellen te gebruiken willen Van Esbroeck de behandelingen sneller en voor meer mensen toegankelijk maken.
Van Esbroeck: ‘Zo leidt erfelijkheidsonderzoek niet alleen tot een diagnose, maar ook tot een persoonlijke behandeling.’
Dr. Jasper Gerritsen, Neurochirurgie
GlioGuide: Slimmere keuzes bij hersentumoroperaties
Jasper Gerritsen
Mensen met een kwaadaardige hersentumor zoals een glioblastoom moeten vaak een operatie ondergaan. Zo’n ingreep kan het leven verlengen, maar brengt ook risico’s mee op blijvende neurologische uitvalsverschijnselen, bijvoorbeeld bij spreken of bewegen. Het is vooraf moeilijk te bepalen welke patiënt van een uitgebreide operatie profiteert en wie hierdoor juist schade oploopt.
Gerritsen: ‘We ontwikkelen GlioGuide: een systeem dat voor elke patiënt inzichtelijk maakt wat de verwachte winst én risico’s zijn van verschillende operaties, gebaseerd op gegevens van duizenden patiënten wereldwijd. Hierdoor kunnen artsen en patiënten samen beter de beste behandeling kiezen.’
Dr. Dana Holl, Huisartsgeneeskunde
Langdurige klachten na een klap op het hoofd
Dana Holl. Foto: Levien Willemse
Na een klap op het hoofd, bijvoorbeeld bij sport of een val, houden sommige mensen klachten zoals hoofdpijn, vermoeidheid en concentratieproblemen. Ook na een lichte klap kunnen deze klachten ontstaan. Dit onderzoek volgt alle patiënten die zich met een hoofdtrauma of langdurige klachten daarvan bij de huisarts melden. Met vragenlijsten over klachten, dagelijks functioneren en zorggebruik wordt onderzocht hoe het herstel verloopt en welke mensen langdurige klachten krijgen.
De resultaten helpen huisartsen beter te voorspellen wie extra begeleiding nodig heeft en wie gerustgesteld kan worden.
Dr. Lisanne van Houtum, Kinder- en Jeugpsychiatrie/psychologie
De ontwikkeling van baby’s met familiair risico op ernstige psychiatrische aandoeningen
Lisanne van Houtum
Kinderen met een ouder met een ernstige psychiatrische aandoening hebben een grote kans om zelf ook psychiatrische problemen te krijgen. Mogelijk ontwikkelen deze kinderen zich al heel vroeg in het leven anders. Zijn er al vroege signalen van sociaalemotionele verschillen in de babytijd? Kan een goede band met beide ouders deze vroege verschillen verminderen? Dit project zoekt naar antwoorden hierop, en draagt zo bij aan een leven lang mentaal welbevinden.
Dr. Rebecca McIntyre, Interne Geneeskunde
Schakelaars tegen obesitas: een sleutel tot vetverbranding
Rebecca McIntyre
Obesitas leidt tot een sterk verhoogd risico op suikerziekte en hart- en vaatziekten. De huidige behandelingen zijn niet effectief voor iedereen of veroorzaken bijwerkingen, en zijn vooral gericht op het remmen van de eetlust. In dit project wordt onderzocht een familie van schakelaars die het energieverbruik in het vetweefsel regelt. Door te begrijpen hoe deze schakelaars in menselijke vetcellen werken, wordt een belangrijke stap gezet naar nieuwe behandelingen die ervoor kunnen zorgen dat ons lichaam overtollig vet effectiever kwijtraakt.
Dr. Sadaf Soloukey, Neurochirurgie en Neurowetenschappen
OncoFlow: bloedvaten beter in beeld tijdens hersentumor-operaties
Sadaf Soloukey
Het veilig opereren van een hersentumor is lastig door alle belangrijke hersenvaten die rondom de tumor groeien. Hierdoor komt het te vaak voor dat patiënten wakker worden met hersenschade. Met een gloednieuwe 4D-echografie techniek kunnen onderzoekers met microscopische precisie bloedvaten en bloedstroom tijdens een operatie afbeelden.
Soloukey: ‘In ons onderzoek zullen neurochirurgen voor het eerst deze techniek tijdens tumoroperaties toepassen en onderzoeken hoe zij tumorvaten en hersenvaten kunnen onderscheiden. We willen daarmee niet alleen operaties in de toekomst veiliger maken, maar ook beter begrijpen hoe bloedtoevoer in hersenen en tumoren is opgebouwd.’
