De NOS publiceerde het nieuws medio februari zo op zijn website: ‘Het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker is ondanks de vergrijzing de laatste jaren gedaald. Dat heeft volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) te maken met het bevolkingsonderzoek darmkanker dat in 2014 is opgestart.’
MDL-arts prof. Manon Spaander, fervent voorvechter van het bevolkingsonderzoek, is dolblij. Toch maakt ze zich zorgen. Het aantal 55-jarigen dat bij de eerste uitnodiging aan de screening deelneemt, vertoont de laatste jaren een dalende lijn. Vooral veel Rotterdamse mannen van die leeftijd lijken de uitnodiging jarenlang te negeren.
De tekst gaat verder onder het kader
Darmkankermaand
Maart is darmkankermaand. Op 5 maart kunnen belangstellenden een kijkje nemen in een reusachtige opblaasdarm die het MDL Fonds neerzet in het Erasmus MC. Ook het MDL Fonds maakt zich zorgen over de mannelijke 55-plusser die de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek vaak links laat liggen.
‘De gemiddelde deelname is het laagst onder mannen van 55-59 jaar’, zegt Spaander op basis van de nog niet gepubliceerde cijfers over 2025.
‘De cijfers kunnen nog wel iets toenemen omdat mannen ook nu nog mee kunnen doen met hun uitnodiging uit 2025. Maar landelijk deed in 2025 slechts 51 procent van de 55-jarige mannen mee. In Rotterdam is het nog veel dramatischer: slechts 36 procent geeft gehoor aan de eerste uitnodiging. Het meest gehoorde argument: waarom zou ik meedoen? Ik heb geen klachten.’
Trend
Darmkanker wordt dankzij het bevolkingsonderzoek veel vaker in een vroeg stadium ontdekt, waardoor het goed te genezen is. In de beginjaren van het bevolkingsonderzoek lag het deelnamecijfer nog op 75 procent.
‘Als deze trend doorzet, kan het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker in de toekomst weer gaan toenemen’, vreest Spaander. ‘Als mensen eenmaal een keer hebben meegedaan, blijven ze meedoen. Maar dat zoveel 55-jarigen hun eerste uitnodiging tegenwoordig links laten liggen, vind ik ernstig.’
Vertrouwen
Pas na de derde uitnodiging begint de deelnamegraad iets toe te nemen. Begint men zich pas na de zestigste verjaardag meer zorgen te maken? ‘Ja, of ze hebben tegen die tijd al een paar keer een uitnodiging gekregen, en denken: laat ik nu maar een keer meedoen dan.’
Hoe het komt, is dus gissen. Het zou kunnen dat meer patiënten de preventieve zorg mijden uit kostenoverwegingen. ‘Als je moet kiezen tussen de schoolreis voor je schoolgaande kind, of de 385,- euro eigen risico die je mogelijk moet betalen voor een colonoscopie als er bloed in je ontlasting wordt gevonden, dan is die keus snel gemaakt.’
Spaander geeft echter niet op. Sterker, als het aan haar ligt, wordt de leeftijd van de eerste uitnodiging zelfs verlaagd naar vijftig jaar. Wetenschappelijk onderzoeker Iris Lansdorp van het Erasmus MC Kanker Instituut zoekt dat momenteel uit in haar STARS-studie, gefinancierd door ZonMw.
Paarse envelop
Valt die paarse envelop op de mat en denkt u: waarom zou ik meedoen, ik heb geen klachten? Of zoekt u meer informatie? Dan kunt u bellen met de Twijfel Telefoon. Mensen kunnen de Twijfel Telefoon anoniem bellen. Op de site van de Twijfel Telefoon zijn ook in vier talen verhelderende animatiefilmpjes te zien. Luister ook eens naar onze podcast over het bevolkingsonderzoek. Check hier de monitor bevolkingsonderzoek darmkanker van 2024.
Preventie
Preventie helpt mensen langer en gezonder te leven. Met onze kennis over het voorkomen van ziektes en het verbeteren van de gezondheid, biedt het Erasmus MC objectieve informatie aan overheden, beleidsmakers en de preventiepraktijk. Zo nemen we verantwoordelijkheid voor een gezonder mens in een gezonde omgeving. Zoals beschreven in Koers28, de strategie van het Erasmus MC.
