Schouderpijn is een veelvoorkomende klacht in de huisartsenpraktijk. Meer dan de helft van de patiënten ervaart na zes maanden nog steeds pijn. In eerst instantie schrijft de huisartsenrichtlijn afwachtend beleid voor met voorlichting en pijnstillers bij aanhoudende pijn. Pas daarna volgt een lokale corticosteroïden-injectie of verwijzing naar een fysiotherapeut. Maar welke behandeling werkt het beste op de lange termijn?
Onderzoeker Jos Runhaar en promovendus Annelotte Versloot van de afdeling Huisartsgeneeskunde van Erasmus MC kunnen die vraag nu beantwoorden. Voor het eerst voerden zij een gerandomiseerde gecontroleerde trial uit met een follow-up van een jaar, waarin zij de twee behandelingen met elkaar vergeleken. De uitkomsten publiceerden zij in wetenschappelijk tijdschrift Musculoskeletal Science and Practice.
Onderzoekers Jos Runhaar (fotograaf Levien Willemse) en Annelotte Versloot (fotograaf Alexander Santos Lima).
Duurzame verbetering
De injectiegroep liet na zes weken een duidelijke verbetering zien. ‘Dit effect nam hierna af en na verloop van tijd is er zelfs een toename van klachten’, vertelt Runhaar. Oefentherapie liet na een half jaar duidelijk verbetering zien. Ook na een jaar wint oefentherapie het van injecties. ‘Injecties zijn alleen geschikt voor snelle pijnverlichting. Voor duurzame verbetering van pijn en functie is oefentherapie effectiever.’
Het onderzoek vond plaats in 55 huisartspraktijken in Rotterdam. Aan het onderzoek, de Shoulder Injection and eXercisse Study, deden 200 patiënten mee met niet-traumatische schouderpijn. De deelnemers werden willekeurig ingedeeld in twee groepen. De mensen in de injectiegroep kregen één of meerdere corticosteroïden-injecties van hun huisarts. De meeste mensen in de oefentherapiegroep volgden twaalf sessies fysiotherapie gedurende tien weken. Alle patiënten vulden vragenlijsten in bij aanvang van de studie, en op gezette tijden gedurende de studie tot een jaar.
Gemiddeld ervaren patiënten zo’n acht maanden schouderklachten, maar bij een groot deel duurt het langer. Na een jaar was 62 procent van de patiënten die oefeningen had gedaan hersteld, tegenover 44 procent uit de injectiegroep. Gezien het hoge percentage patiënten dat na een jaar nog klachten heeft, blijft het volgens de onderzoekers belangrijk om verwachtingen te managen en patiënten te blijven ondersteunen in het omgaan met klachten. Dat kunnen zij bijvoorbeeld doen door hen te stimuleren om
te blijven oefenen.
Motivatie
Opvallend is dat patiënten met hoge pijnscores bij aanvang het meeste baat hadden bij oefentherapie. ‘Dat is enerzijds verklaarbaar, omdat er bij hen meer ruimte is voor verbetering’, zegt Runhaar. ‘Anderzijds vermoed ik dat huisartsen en patiënten behoudend zijn met bewegen bij veel pijn. In die zin is het een belangrijke bevinding: dat er toch goede reactie is op de oefentherapie, ondanks de hoge pijn.’
De meeste bijwerkingen bij deze therapie, meestal tijdelijke pijn, hadden patiënten voornamelijk na de oefensessies. Deze bevindingen kunnen huisartsen helpen om behandelingen beter af te stemmen op hun patiënten. ‘Ik kan mij voorstellen dat mensen oefentherapie mijden, omdat zij zelf iets moeten doen. Een prik vragen is makkelijk. Maar als je weet dat er na een half jaar tot jaar een belangrijke verbetering is in pijn en functie, die ook aanhoudt over de tijd, kan dat een hele sterke motivatie zijn om het toch te doen.’
Kosteneffectief
De onderzoekers berekenden ook de kosteneffectiviteit van de twee behandelingen. Een enkele injectie is voor een patiënt ‘goedkoper’ dan een reeks oefensessies bij een fysiotherapeut. Maar vanuit maatschappelijk oogpunt ligt dat anders, volgens de onderzoekers. ‘De extra kosten van oefentherapie wegen niet op tegen de relevante afname van kosten, als werkverzuim, mantelzorg en al dat soort zaken. Het is eigenlijk een pleidooi om de kosten voor fysiotherapie vanuit maatschappelijk belang te vergoeden bij schouderklachten’, besluit Runhaar.
