Internist vasculaire geneeskunde Jeanine Roeters van Lennep behandelt al jaren mensen met een – meestal erfelijk – verhoogd cholesterolgehalte in hun bloed. Dat is een serieuze risicofactor voor hart- en vaatziekten. Onbehandeld kan de aandoening leiden tot een hartinfarct, dat in het ergste geval resulteert in overlijden.
1 Miljoen
Mensen met te hoog cholesterol zijn er in groten getale: 1 miljoen Nederlanders slikken er pillen tegen – meestal statines – en hun aantal groeit snel door factoren als vergrijzing, ongezonde voeding en te weinig beweging.
Die statines staan al enkele jaren in een kwaad daglicht. Zelfverklaarde ‘experts’ op sociale media, die het beter denken te weten dan dokters, bezorgen statines een slecht imago. De pillen zouden spierpijn, maagklachten en vermoeidheid veroorzaken. En waarom zou je ze slikken als je met een gezonde leefstijl en wat vitaminepreparaten – ‘toevallig’ te koop bij deze ‘expert’ – ook een lager cholesterol krijgt?
Ernstige gevolgen
Roeters van Lennep kan er woedend van worden. Elke keer dat een influencer op zijn social media-kanaal ongefundeerde uitspraken doet over statines, stoppen patiënten subiet en zonder overleg met hun dokter met hun medicatie. En dat kan ernstige gevolgen hebben, waarschuwt ze.
‘Engels onderzoek toont aan dat 11 procent van de patiënten stopt met hun medicatie als de vermeende negatieve effecten van statines in de (sociale) media zijn geweest. In Denemarken gebeurt hetzelfde. Maar mensen die voortijdig stoppen met hun medicatie hebben 26 procent meer kans op hartinfarct en 18 procent meer kans op overlijden.’
Bijwerkingen
Ze vervolgt: ‘Soms ervaren mensen echt bijwerkingen. Maar het is een kleine minderheid. We mogen ontzettend blij zijn dat die pillen er zijn. Ze zijn veilig, heel goedkoop en voorkomen een hoop ellende. Het bashen van statines moet echt stoppen. Ook omdat volstrekt ondoorzichtig is wat het verdienmodel is van de influencers die deze onzin verkopen.’
Nocebo
Ze verwijst naar een onderzoek naar het ‘nocebo-effect’ van statines. ‘Patiënten met te hoog cholesterol kregen vier keer een potje pillen. Ze wisten niet in welk potje de echte statines zaten. Wat bleek: spierpijn en andere klachten werden óók volop gerapporteerd bij de nepmiddelen, en 90 procent kon qua bijwerkingen niet aanwijzen in welk potje de statines zaten.’
Wie overweegt te stoppen met statines, beklemtoont ze, doet er verstandig aan te overleggen met de arts en niet klakkeloos informatie aan te nemen van (sociale) media. Ze pleit er ook voor dat artsen en wetenschappers ervoor zorgen dat patiënten betrouwbare informatie krijgen.
‘Collega’s, stap uit de ivoren toren. Een publicatie in een vooraanstaand wetenschappelijk tijdschrift als Nature is belangrijk, maar een interview in de Libelle is misschien nog wel belangrijker. Dan lezen je patiënten het ook. Ik werk ook veel samen met patiëntenorganisaties, doe mee aan webinars en verschijn in TikToks. Contact houden met de samenleving is ontzettend belangrijk.’
Jeanine Roeters van Lennep spreekt 9 januari om 16.00 uur in de Aula van de Erasmus Universiteit haar oratie uit. Daarmee aanvaardt ze officieel ze haar leerstoel ‘Cardiovasculaire Preventie met Focus op sekse-specifieke Factoren’. Want los van haar kruistocht tegen medische desinformatie heeft ze een groot hart voor de vrouwelijke patiënt.
Ze richtte vorig jaar samen met collega’s Hanneke Takkenberg en Greet Vink het Netherlands Women’s Health Research & Information Center op, dat kennis over en medisch wetenschappelijk onderzoek en innovaties naar vrouwengezondheid samenbrengt.
‘Vrouwengezondheid gaat veel verder dan wat wij noemen de ‘bikinigebieden’: borstkanker en baarmoederhalskanker. Het gaat ook over blaaskanker die bij vrouwen systematisch later wordt ontdekt dan bij mannen. Het gaat over endoscopie-onderzoek in de darmen, dat bij vrouwen veel pijnlijker is omdat vrouwen lossere banden in hun buik hebben. En het gaat om hart- en vaataandoeningen die zich bij vrouwen anders uiten. Ik zal me blijven inzetten voor een holistische blik op vrouwengezondheid.’
