Coverstory

‘Somber? Pas je leefstijl aan’

De derde maandag van januari – Blue Monday – schijnt de meest deprimerende dag te zijn van het jaar. Maar klopt dat eigenlijk wel?

4 likes
Leestijd 4 min

Hero alt/video title

Witte Hoogendijk over winterdepressie

De feestdagen zijn achter de rug, goede voornemens alweer van de baan, de dagen donker én dan is het ook nog eens maandag. Genoeg reden dus voor een flinke dip.
“Aan Blue Monday zitten twee kanten”, zegt psychiater prof. dr. Witte Hoogendijk. “Seizoensgebonden stemmingsdaling is ook wel een beetje seizoensgebonden media-aandacht. Na Kerst en oud en nieuw komt Blue Monday en dan is het alweer bijna Pasen. Maar er zit ook zeker een reële kant aan. Veel mensen klagen over sombere gevoelens. Tien procent heeft er echt last van en lijdt aan seizoensgebonden klachten – een winterdip. Van deze groep heeft drie procent werkelijk een seizoensgebonden depressie.”

 

 

Bekijk hier de vlog met prof. dr. Witte Hoogendijk:

 

 

 

Wanneer ben je echt depressief?

“Als je minstens twee weken, meer dagen wel dan niet én het grootste deel van de dag last hebt van een sombere stemming, verminderde interesse of het onvermogen om te genieten, afgenomen eetlust of gewichtsverlies, slaapklachten, motorische onrust of geremdheid, vermoeidheid of verlies van energie, gevoel van uitzichtloosheid, wanhoop of waardeloosheid, concentratieverlies en gedachten aan de dood. Wanneer je lijdt aan minimaal vijf van deze symptomen, waarvan in ieder geval de eerste en/of de tweede en dit je functioneren vermindert, dan heb je waarschijnlijk een depressie.
Je kunt ook last hebben van een seizoensgebonden depressie. Die treedt op in een bepaald seizoen, meestal in de herfst en winter. Om echt te kunnen spreken van een winterdepressie moet je minimaal twee jaar achter elkaar last hebben, in de lente en zomer spontaan weer opknappen en juist meer behoefte hebben aan slaap en eten dan minder. Heb je dat niet allemaal, maar ben je wel somber, dan is het vermoedelijk een winterdip.”

 

Hoe kom je uit zo’n dip?

“Mensen met een winterdepressie hebben vaak veel baat bij lichttherapie. Dit geldt in mindere mate ook voor mensen met een winterdip. Heb je hier last van, dan helpt het om elke ochtend voor tien uur een half uur naar buiten te gaan. Ook al is het bewolkt, je krijgt door buiten zijn al snel tienduizend lux binnen. Het daglicht zorgt er via je oogzenuw voor dat je biologische klok een signaal krijgt; je wordt wakker, je lichaam stelt je temperatuur en hormonen bij waardoor je je beter gaat voelen. Wat verder goed kan helpen bij een winterdip is structuur in je dag brengen. Doe alles – opstaan, lunchen, slapen – elke dag op dezelfde tijd. En kijk ook eens naar de voordelen van de donkere wintermaanden: het is een tijd van productief zijn, van gezelligheid in huis, van geborgenheid en samen zijn met anderen.
Blijf je toch last houden van sombere gevoelens, ga dan naar de huisarts. Dit soort klachten hebben soms ook een lichamelijke oorzaak als bloedarmoede of schildklierafwijkingen.”

 

‘Als je gevoelig bent voor minder daglicht, kun je sneller last hebben van een winterdip’

 

Heeft het zin om af te reizen naar een zonnig oord?

“Als je gevoelig bent voor minder daglicht, kun je sneller last hebben van een seizoensgebonden stemmingsdaling. Wil je weten of het daaraan ligt, ga dan een keer in de herfst naar een zonnige bestemming. Als je na zo’n vakantie minder klachten blijft houden, dan is er een goede kans dat dit effect door het extra licht komt. Je zou dan eigenlijk elk jaar in het begin van de donkere periode nog even naar de zon moeten gaan. Maar zelfs als je dat doet, is het – om dit effect aan te houden – aan te raden om in de herfst en winter elke ochtend voor tien uur naar buiten te gaan en er voor te zorgen dat je meer daglicht binnenkrijgt.”

 

‘Treurnis en falen zijn normaal’

 

Moet je je zorgen maken als je regelmatig in een dip zit?

“Nee, iedereen is weleens somber. Bedenk dat, zolang het geen echte depressie betreft, een gevoel van somberheid vanuit de evolutie een functie heeft, bijvoorbeeld tijdens een fase van veel stress. Deze gemoedsgesteldheid helpt om je aan te passen, je energie te sparen, de systemen in je lichaam weer in balans te brengen. Daarbij: het hoort ook gewoon bij het leven, dus relativeer je gevoel. Accepteer dat het zo is. Je bent niet de enige die er mee rondloopt, ook al doen sociale media ons misschien geloven dat iedereen gelukkig is en het geweldig heeft. Dat is niet zo. Iedereen heeft bij tijd en wijle weleens last van somberheid. Treurnis en falen zijn normaal.”

 

Kun je wel iets doen om je weer beter te gaan voelen?

“Het is verstandig om in een periode van somberheid je leefstijl een beetje aan te passen. Ga meer naar buiten. Kom in beweging. Er is een gat ontstaan tussen wie we biologisch zijn als mens en wat we doen. We hebben miljoenen jaren rondgehold, maar nu zitten we vrijwillig opgesloten in fabrieken en kantoorruimtes of in onze woning. Daarbij zijn we non-stop bezig en bereikbaar. Funest voor onze fysieke en mentale gezondheid. Beperk ook de stress van je vrijetijdsbesteding; doe gewoon eens niets. Als je weet dat je eigenlijk een dier bent, kun je daar naar leven en word je gezonder, fitter, evenwichtiger en minder somber.”

Meer weten over hoe je moet leven om modernetijdziektes te voorkomen? En wat je kunt doen als je ze eenmaal hebt? Lees het boek ‘Leef als een beest’ dat Witte Hoogendijk schreef met Volkskrant-journalist Wilma de Rek.

 

 

 

Zwanger en depri?

Het Erasmus MC doet onderzoek naar de effecten van lichttherapie bij zwangere vrouwen die zich depressief voelen. Deze therapie blijkt al effectief bij andere groepen, zoals mensen met een winterdepressie en bij ouderen. Ook zijn er weinig bijwerkingen. In de ‘Bright up!’ studie wordt onderzocht of lichttherapie ook een goede behandeling is tijdens de zwangerschap. Ben je tussen de 12 en 32 weken zwanger, heb je last van depressieve klachten en wil je meedoen aan de ‘Bright up!’ studie? Meld je dan hier aan.

Coverstory

Boegbeelden: Jan Hoeijmakers

Jan Hoeijmakers staat wereldwijd bekend als de verouderingsprofessor. Veroudering, beschadigd DNA en kanker, Hoeijmakers ontdekte dat deze drie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Dit was een doorbraak die de visie op kankeronderzoek voorgoed heeft veranderd. Wie is deze unieke geest volgens zijn familie, vrienden en collega’s? En wat drijft hem? ‘Jan wil het leven voor de steeds ouder wordende mens aangenamer maken.’

17 likes
Leestijd 7 min

Hero alt/video title

JanH-2
Lees het artikel